เศรษฐกิจพอเพียงในชุมชน

เศรษฐกิจพอเพียงในชุมชน



ความเป็นมา

สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี ทรงตระหนักว่า การที่ประชาชนที่อยู่ในถิ่นทุรกันดารจะมีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น สามารถพึ่งตนเองได้ ประชาชนเหล่านี้จะต้องทันต่อเหตุการณ์ต่างๆ ซึ่งเปลี่ยนแปลงไปอย่างรวดเร็ว ทั้งนี้ต้องมีการเตรียมคนให้พร้อมที่จะรับสถานการณ์ ให้รู้จักปรับตัวในสิ่งที่เปลี่ยนแปลงในด้านต่างๆ ทั้งทางด้านเศรษฐกิจ สังคม วัฒนธรรม ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม เน้นการมีส่วนร่วมของประชาชน เพื่อให้เกิดการเรียนรู้ และนำไปสู่การปฏิบัติ จึงทรงมีพระราชดำริให้ดำเนินงานโครงการส่งเสริมเศรษฐกิจพอเพียงในชุมชน ขึ้นในปี 2556 เพื่อให้ประชาชนสามารถดำรงชีวิตของตน และครอบครัวในยุคโลกาภิวัตน์ได้อย่างดีและมีความปกติสุข โดยน้อมนำหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงไปใช้ในการดำเนินชีวิต สามารถพึ่งตนเอง มีอาชีพมีรายได้ ทำให้สามารถปรับปรุงสภาพความเป็นอยู่ในครอบครัวได้ดีขึ้น  มีกำลังสนับสนุนการศึกษาของบุตรหลาน ส่งผลให้ชุมชนเข้มแข็งอย่างมั่นคงและยั่งยืน


แนวทางการพัฒนา

การเพิ่มศักยภาพการพึ่งตนเองในระดับครัวเรือน

1) ด้านความมั่นคงทางด้านอาหาร

  • ส่งเสริมการผลิตอาหารที่มีคุณค่าทางโภชนาการ เช่น ปลูกพืชผักสวนครัว การเลี้ยงสัตว์ ประมง ไม้ผล และอื่นๆ ตามความเหมาะสมของพื้นที่ โดยใช้การเกษตรแบบผสมผสาน ปลอดภัยจากสารพิษ
  • ส่งเสริมการแปรรูป และถนอมอาหารไว้บริโภค
  • พัฒนาแหล่งน้ำเพื่อการเกษตร

2) ด้านแหล่งที่อยู่อาศัย

  • พัฒนาที่อยู่อาศัยที่มีความมั่นคง สะอาด และปลอดภัย ตามอัตภาพ
  • พัฒนาสภาพแวดล้อมให้เหมาะสมต่อการอยู่อาศัย

3) ด้านสถานะทางการเงินของครัวเรือน

  • ส่งเสริมการทำบัญชีครัวเรือน
  • ลดภาวะหนี้สิน
  • ส่งเสริมการออม

4) ด้านการศึกษา

  • ส่งเสริมให้สมาชิกในครัวเรือนได้เรียนรู้และพัฒนาตนเองสม่ำเสมอ
  • ส่งเสริมให้บุตรมีโอกาสศึกษาต่อในระดับที่สูงขึ้น

5) ด้านครอบครัวเป็นสุข  

  • ส่งเสริมการมีส่วนร่วมทำกิจกรรมของสมาชิกในครอบครัว
  • ส่งเสริมให้สมาชิกในครอบครัวประพฤติตนอยู่ศีลธรรม ไม่เล่นการพนัน ดื่มสุรา หรือยุ่งเกี่ยวกับยาเสพติด
  • ส่งเสริมสุขภาวะของครอบครัว

การเพิ่มศักยภาพความเข้มแข็งในระดับชุมชน

1) ด้านการบริหารจัดการและกระบวนการกลุ่ม

  • พัฒนากลุ่มมีโครงสร้างการบริหารงานกลุ่ม ในรูปแบบคณะกรรมการ
  • ส่งเสริมให้กลุ่มมีกฎระเบียบข้อบังคับ เพื่อเป็นแนวทางในการปฏิบัติของสมาชิก ให้บรรลุวัตถุประสงค์ ตามเป้าหมายของกลุ่ม
  • ส่งเสริมให้กลุ่มมีการวางแผนการดำเนินงานของกลุ่มร่วมกัน
  • ส่งเสริมการมีส่วนร่วมของสมาชิกในการบริหารจัดการกลุ่ม รวมทั้งได้รับผลประโยชน์อย่างเหมาะสม เป็นธรรม

2) ด้านการผลิตของกลุ่ม

  • ส่งเสริมให้กลุ่มทำกิจกรรมการผลิตอย่างต่อเนื่อง ทั้งกิจกรรมลดรายจ่าย เช่น การปลูกพืชผักในลักษณะ แปลงรวม การทำปุ๋ยหมัก ปุ๋ยคอก ทำน้ำยาล้างจาน ฯลฯ และกิจกรรมสร้างรายได้ เช่น การแปรรูปผลผลิตทางการเกษตร  ศิลปหัตถกรรม ศิลปะประดิษฐ์ ฯลฯ
  • ส่งเสริมให้กลุ่มมีการสร้างกระบวนการเรียนรู้ร่วมกัน
  • ส่งเสริมให้มีการใช้ภูมิปัญญา หรือวัตถุดิบที่มีอยู่ในท้องถิ่นมาผลิตเป็นสินค้าและบริการ เพื่อเพิ่มรายได้ให้แก่สมาชิกในชุมชน

3) ด้านการเงินและบัญชี

  • ส่งเสริมให้กลุ่มมีการระดมทุนจากสมาชิก เพื่อเป็นทุนสำหรับกิจกรรมของกลุ่ม
  • ส่งเสริมให้มีการออมทรัพย์                  
  • ส่งเสริมให้มีการจัดทำบัญชีการเงิน ที่โปร่งใส และตรวจสอบได้

4) ด้านการตลาด

  • ส่งเสริมให้มีแหล่งจำหน่ายผลผลิตในชุมชน หรือพื้นที่อื่นๆตามความเหมาะสม
  • สนับสนุนอุปกรณ์ เครื่องมือที่จำเป็นในการแปรรูป เพื่อเป็นการเพิ่มมูลค่าผลิตภัณฑ์ชุมชน
  • ส่งเสริมกระบวนการเรียนรู้ ทางการตลาดให้แก่สมาชิก

5) ด้านการช่วยเหลือสังคม

  • ส่งเสริมให้กลุ่มจัดกิจกรรมสาธารณประโยชน์แก่สมาชิกและชุมชน
  • ส่งเสริมให้กลุ่มช่วยเหลือสมาชิกที่อ่อนแอ

แผนพัฒนากลุ่มเศรษฐกิจพอเพียงในชุมชน


พื้นที่ดำเนินการ

พื้นที่ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ 20 จังหวัด ได้แก่

1) จังหวัดกาฬสินธุ์  จำนวน 5 กลุ่ม
2) จังหวัดขอนแก่น จำนวน 6 กลุ่ม
3) จังหวัดชัยภูมิ จำนวน 5 กลุ่ม
4) จังหวัดนครพนม จำนวน 5 กลุ่ม
5) จังหวัดนครราชสีมา จำนวน 5 กลุ่ม
6) จังหวัดบึงกาฬ จำนวน 5 กลุ่ม
7) จังหวัดบุรีรัมย์ จำนวน 5 กลุ่ม
8) จังหวัดมุกดาหาร จำนวน 5 กลุ่ม
9) จังหวัดมหาสารคาม จำนวน 5 กลุ่ม
10) จังหวัดยโสธร จำนวน 5 กลุ่ม
11) จังหวัดร้อยเอ็ด จำนวน 5 กลุ่ม
12) จังหวัดเลย จำนวน 5 กลุ่ม
13) จังหวัดศรีสะเกษ จำนวน 5 กลุ่ม
14) จังหวัดสกลนคร จำนวน 5 กลุ่ม
15) จังหวัดสุรินทร์ จำนวน 6 กลุ่ม
16) จังหวัดหนองคาย จำนวน 5 กลุ่ม
17) จังหวัดหนองบัวลำภู  จำนวน 5 กลุ่ม
18) จังหวัดอุดรธานี จำนวน 5 กลุ่ม
19) จังหวัดอุบลราชธานี จำนวน 5 กลุ่ม
20) จังหวัดอำนาจเจริญ จำนวน 5 กลุ่ม

พื้นที่ภาคใต้  4 จังหวัด ได้แก่

1) จังหวัดพังงา จำนวน 3 กลุ่ม
2) จังหวัดระนอง จำนวน 3 กลุ่ม
3) จังหวัดกระบี่ จำนวน 3 กลุ่ม
4) จังหวัดภูเก็ต จำนวน 3 กลุ่ม

รายชื่อกลุ่มเศรษฐกิจพอเพียงในชุมชน


หน่วยงานที่เกี่ยวข้อง

1) กรมส่งเสริมการเกษตร
2) กรมการปกครอง
3) กรมตรวจบัญชีสหกรณ์
4) มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช